fbpx

ประวัติวันสงกรานต์ สืบสานประเพณีไทย

ความหมายวันสงกรานต์

สงกรานต์เป็นคำสันสกฤต หมายถึง ก้าวขึ้น การเคลื่อนย้ายของการเข้าสู่ราศีใหม่ หรือการเคลื่อนขึ้นของปีใหม่ในความเชื่อของไทยและบางประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันกำหนดวันเวลาอยู่ในช่วงวันที่ 13 , 14 , 15 เมษายน ของทุกปี แต่วันสงกรานต์นั้นคือ วันที่ 13 เมษายน เรียกว่า วันมหาสงกรานต์ ส่วนวันที่ 14 เป็นวันเนา และวันที่ 15 เป็นวันเถลิงศก

สงกรานต์ในประเทศไทย

ประเพณีสงกรานต์มีการสืบทอดมาแต่สมัยโบราณคู่กับตรุษ จึงเรียกรวมกันว่า ประเพณีตรุษสงกรานต์ หมายถึง การส่งท้ายปีเก่าต้อนรับปีใหม่ ซึ่งเป็นวันที่เริ่มใช้ปฏิทินของไทยจนถึง พ.ศ.2431 จากนั้นวันที่ 1 เมษายน ให้ยึดเป็นวันขึ้นปีใหม่ของชาวไทย และใช้มาจนถึง พ.ศ.2483 จึงได้เปลี่ยนวันปีใหม่เป็น 1 มกราคมแทน ส่วนวันสงกรานต์ ถูกประกาศใช้ให้เป็นวันที่ 13-15 เมษายน ของทุกปี ซึ่งประเพณีวันสงกรานต์ มีพิธีสรงน้ำพระและพิธีรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ เพื่อเป็นการแสดงความเคารพและความกตัญญู และเสริมความเป็นสิริมงคล และเป็นประเพณีที่ทำสืบทอดต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

สงกรานต์ในภาคต่างๆ 

สงกรานต์ภาคกลาง
13 เมษายน จะเรียกว่า “วันมหาสงกรานต์” และถือเป็นวันผู้สูงอายุแห่งชาติอีกด้วย
14 เมษายน จะเรียกว่า “วันเนา” และถือเป็นวันครอบครัว
15 เมษายน จะเรียกว่า “วันเถลิงศก” ถือว่าเป็นวันเริ่มจุลศักราชใหม่

สงกรานต์ภาคเหนือ
13 เมษายน จะเรียกว่า “วันสงขารล่อง” ความหมายว่า อายุสิ้นปีหมดไปอีกปี
14 เมษายน จะเรียกว่า “วันเน่า” วันที่ห้ามพูดคำหยาบคาย
15 เมษายน จะเรียกว่า “วันพญาวัน” ถือว่าเป็นวันเริ่มจุลศักราชใหม่

สงกรานต์ภาคอิสาน

ส่วนใหญ่เป็นพิธีแบบเรียบง่าย เริ่มตั้ง 13 – 15 เมษายน ชาวอีสานจะเรียกประเพณีสงกรานต์ว่า “บุญเดือนห้า” หรือ”ตรุษสงกรานต์” ชาวบ้านจะจัดเตรียมน้ำอบหาบไปรวมกันที่ศาลาวัดเพื่อสรงน้ำพระพุทธรูป แล้วต่อด้วยการรดน้ำดำหัวญาติผู้ใหญ่ เพื่อขอขมาลาโทษจากนั้นก็จะเป็นการเล่นสาดน้ำสงกรานต์กัน

สงกรานต์ภาคใต้
13 เมษายน จะเรียกว่า “เจ้าเมืองเก่า” เชื่อกันว่าวันที่เทวดารักษาบ้านเมืองจะกลับบนสวรรค์
14 เมษายน จะเรียกว่า “วันว่าง” วันที่ปราศจากเทวดารักษาเมือง
15 เมษายน จะเรียกว่า “วันรับเจ้าเมืองใหม่” วันรับเทวดาองค์ใหม่เพื่อดูแลบ้านเมืองแทนองค์เดิม

นางสงกรานต์

นางสงกรานต์ ในโบราณมีการกำหนดไว้ถึง 7 นางด้วยกัน ซึ่งแต่ละนางก็จะมีความหมาย คำทำนายที่แตกต่างกันออกไป โดยทั้ง 7 นางสงกานต์ จะประกอบไปด้วย

  1. นางทุงษะเทวี
  2. นางรากษเทวี
  3. นางโคราคเทวี
  4. นางกิริณีเทวี
  5. นางมณฑาเทวี
  6. นางกิมิทาเทวี
  7. นางมโหธรเทวี

สำหรับวันสงกรานต์ ปี 2562 นี้ นางสงกรานต์นามว่า “นางทุงสะเทวี” ทรงพาหุรัด ทัดดอกทับทิม อาภรณ์แก้ว-ปัทมราค ภักษาหารอุทุมพร พระหัตถ์ขวาทรงจักร พระหัตถ์ซ้ายทรงสังข์ เสด็จนั่งมาเหนือหลังครุฑ เป็นพาหนะ ซึ่งทำนายว่าปีนี้เกณฑ์ธัญญาหาร ได้เศษ 2 ชื่อ วิบัติ ข้าวกล้าในภูมินา จะเกิดกิมิชาติ (ด้วงกับแมลง) จะได้ผลกึ่งเสียกึ่งเกณฑ์ธาราธิคุณ ตกราศีปถวี (ดิน) น้ำงามพอดี

เทศกาลสงกรานต์ในต่างประเทศ

ไม่เพียงแต่ประเทศไทยเท่านั้นที่มีวันสงกรานต์ หากแต่วันสงกรานต์ยังเป็นประเพณีของประเทศ ลาว กัมพูชา พม่า ชาวไต หรือชาวไท ในสิบสองปันนา โดยเฉพาะเมืองจิ่งหง หรือเมืองเชียงรุ่ง และชนกลุ่มน้อยในแถบเวียดนามและมณฑลยูนนานของจีน ศรีลังการวมถึงทางตะวันออกของประเทศอินเดีย ส่วนในต่างประเทศ จะจัดงานสาดน้ำสงกรานต์ ในวันที่ 13 – 15 เมษายน เช่นกัน

 

ขอบคุณข้อมูลจาก

https://www.chiangmainews.co.th

https://www.myhora.com

https://scoop.mthai.com